ο χρόνος στο μεταξύ μας

They always say time change things but after all you have to change things

Andy Warhol

Έφτασα ως εδώ έχοντας πληρώσει τους φόρους της ζωής. Κατέβαλα τα τέλη στην εκπαίδευση, στη μάθηση, στην τέχνη, στο επάγγελμα, στην καθημερινή ζωή.  Χόρτασα συναισθήματα, ανακάτεψα ορμόνες, ρούφηξα δάκρυα· μαγείρεψα εμμονές και γεύτηκα επιτυχίες· πόνταρα στην αυθεντικότητα αφήνοντας πίσω μεμψιμοιρίες ένα σωρό· πρόδωσα εύκολες αγάπες κι αγκάλιασα δύσκολες ψυχές· προκάλεσα καταστροφές χωρίς να προλάβω να τις σώσω· μέτρησα αμέτρητες σιωπές από πείσμα ή συστολή· παρακάλεσα για ανακωχή, λίγο πριν τη συντριβή· είδα την κρίση μου να καταρρακώνεται μπροστά στην απλή σοφία του λαού· ήπια με τους φίλους μου ρακές και μοιράστηκα βάσανα και ντέρτια· έγλυψα τις πληγές και γέλασα μέχρι δακρύων· χόρεψα πάνω στην άμμο και ξεγυμνώθηκα σε έρημες παραλίες· ισορρόπησα πάνω στο κύμα ενώ παραπάτησα κατεβαίνοντας σ’ απόκρημνες ακτές· κρατήθηκα από μια ανέλπιστη κουπαστή ενώ κλυδωνιζόμουν για μέρες ατέλειωτες· σε ασταθή ισορροπία, κατάφερα μερικές στιγμές αλήθειας· γέμισα γκρίζες τρίχες, που τώρα βάφω με ευλαβική επιμέλεια· έκρυψα τις ανασφάλειές μου - όσο καλύτερα μπορούσα κι απέκτησα σπουδαίες δεξιότητες αντιμετώπισης κρίσεων· με πολύ επιτυχία διαχειρίζομαι μια βροχερή μέρα, αναζητώ τη βαλίτσα μου που χάθηκε και ξεμπλέκω ένα ανακατεμένο κολιέ.

Ευχές και τέρατα

Να πάσχεις από άνοια σημαίνει να είσαι κλεισμένος σε ένα σιδερένιο κλουβί χωρίς πόρτα, με ένα θηρίο παρέα. Το θηρίο είναι αόρατο. Πού και πού, πρέπει να τραφεί. Είσαι η τροφή του. Κόβει κομμάτια. Δικά σου κομμάτια. Από αυτά που δεν γιάνουν όσος καιρός κι αν περάσει. Μνήμες, κρίση, σκέψη, ιεράρχηση προβλημάτων, αντίληψη, μάθηση, χρήση της γλώσσας. Για πολύ καιρό το τέρας τρέφεται με λέξεις που δεν θα ξαναβρείς ποτέ εσύ ο φυλακισμένος..

Μετά αποσύρεται για λίγο. Καταπίνει γράμματα και τίποτα δεν του στέκεται στο λαιμό. Ούτε τα "Ι", ούτε τα "λ", ούτε τα μυτερά "Ξ" (ξεχνάω), ούτε τα "Α" όσο κι αν φωνάζουν. 

Μασουλάει και χωνεύει. 

Όσο  το θηρίο σε αφομοιώνει, η άνοια μοιάζει να σταθεροποιείται. 

Μέχρι την ώρα που θα πεινάσει και πάλι.

Μπράβο! Άριστα!

 Γίνεται πολλή κουβέντα για την αριστεία τον τελευταίο καιρό. Συζητούν κάποιοι αποδεδειγμένα άριστοι, μερικοί άσχετοι (σαν και του λόγου μου) και κάποιοι απαστράπτοντες φελλοί. Οι  τελευταίοι φωνασκώντας ή τσιρίζοντας.  Να ξεκαθαρίσω πως συμφωνώ με την επιδίωξη της αριστείας. Όπως όλες όμως οι θετικές ιδέες φορτίζεται κι αυτή με την εκάστοτε ελαττωματικότητα των ανθρώπων που προσπαθούν να την εφαρμόσουν.
Στην εφαρμογή δε, συμμετέχουν πολλοί. Όχι μόνο ο νομοθέτης που σχεδιάζει τα όρια, αλλά εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές, φοιτητές, η ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα.
Να παραθέσω εδώ ένα σχόλιο Ισπανού ξεναγού, που ζωγραφίζει την αριστολατρεία των Ελλήνων γονιών, η οποία συναγωνίζεται επιτυχώς την αρχαιολατρεία μας:
'Όλες οι Ελληνίδες που γνωρίζω, είναι μητέρες αρίστων. Μόνο μητέρες αρίστων. Δεν υπάρχουν παιδιά γονιών που επισκέπτονται την Ισπανία, που να μην τα διεκδικεί η NASA, το CERN, να μην θέτουν σοβαρή υποψηφιότητα για Νόμπελ, να μην είναι το καμάρι της γειτονιάς, της χώρας, της ηπείρου και εντέλει του πλανήτη."
Εντάξει, ο άνθρωπος υπερέβαλε λίγο, αλλά προφανώς αποτύπωσε τη γενικότερη εικόνα των Ελλήνων που προσπαθούν να προβληθούν μέσω των παιδιών τους. Με αυτό το δεδομένο, η εφαρμογή της Αριστείας γίνεται κάπως προβληματική. Κυρίως στη πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου οι παρεμβάσεις των γονιών είναι εντονότερες.
Από την προσωπική μου πείρα, μπορώ να καταγράψω κάποιες σχετικές περιπτώσεις.

Παράδειγμα 1^ο

Πριν χρόνια, παρακολουθούμε εισαγωγικό σεμινάριο σε κάποιον από αυτούς τους πολύ προχωρημένους παιδικούς σταθμούς. Έχουμε ήδη γράψει τον 4χρονο, τότε, γιο μας και η διευθύντρια ενημερώνει τους γονείς για το πρόγραμμα. Ένας από τους μπαμπάδες, φανερά περήφανος για το πιτσιρίκι και τα επιτεύγματά του, ρωτάει αν ο σταθμός προτίθεται να αξιολογήσει την απόδοση των νηπίων και να τα κατατάξει σε αντίστοιχες τάξεις, γιατί προφανώς το παιδί του είναι ένας αμούστακος Λεονάρντο Νταβίντσι (όχι το χελωνονιντζάκι). Φαντάζομαι κάποιοι μπορούν να νιώσουν ξεχωριστοί και για το υπερηχογράφημα του εμβρύου, ή όπως έλεγε η πεθερά μου: άλλος δεν έκανε παιδί, μόνο η Μαριώ το Γιάννη.

Η νηπιαγωγός του απάντησε κάπως έτσι:

«Αυτό είναι ένα σύστημα στο οποίο πειραματιστήκαμε πριν καιρό. Όσο και αν σε κάποιους φαίνεται αστείο, μια τέτοια αξιολόγηση μπορεί να γίνει. Δεν βασίζεται τόσο στην εξυπνάδα των παιδιών αλλά στη διαφοροποίηση του ρυθμού ωρίμανσης τους. Χωρίς λοιπόν να ενημερώσουμε τους γονείς, χωρίσαμε τα παιδιά σε τάξεις διαφορετικού βαθμού ωριμότητας. Η ιδέα ήταν να εστιαστούμε στην παροχή περισσότερων πληροφοριών στο πρώτο τμήμα όπου τα παιδιά μπορούσαν να μείνουν περισσότερη ώρα συγκεντρωμένα και να ενισχύσουμε  την κοινωνικότητα και τις δεξιότητες στο 2^ο.  Με κάποιο τρόπο, η πληροφορία διέρρευσε. Και μάλιστα με το χειρότερο δυνατό τρόπο. Κάποιοι γονείς επιβεβαίωσαν πως μεγαλώνουν μεγαλοφυϊες, ενώ κάποιοι άλλοι πείσθηκαν πως θεωρούσαμε τα παιδιά τους ηλίθια κι έγιναν έξαλλοι. Η είδηση μεταφέρθηκε στα παιδιά και το πρόγραμμα τινάχτηκε στον αέρα. Τα «έξυπνα» θεώρησαν πως δεν έχουν τίποτα να μάθουν γιατί τα ξέραν ήδη όλα, όπως επιβεβαιώνει κι ο Νιόνιος. Επιδόθηκαν λοιπόν σε κομπασμούς κατά των «ηλιθίων». Τα 2^α ένιωσαν απόρριψη και αδικία και στράφηκαν κατά των πρώτων. Η ανάμειξη των γονιών χειροτέρεψε τα πράγματα. Τα πιτσιρίκια πλακώνονταν σε κάθε ευκαιρία, μετά έκλαιγαν κι έπρεπε να τα παρηγορούμε συνέχεια. Περήφανοι μπαμπάδες κι εξαγριωμένες μαμάδες τσακώνονταν με τους νηπιαγωγούς αλλά και μεταξύ τους. Αυτούς κανείς δεν μπορούσε να τους παρηγορήσει. Κυκλοφορούσαν φήμες για μέσα, χρηματισμούς και άλλα χαριτωμένα. Η παιδαγωγική διαδικασία πήγε περίπατο και δεν έχουμε σκοπό να την ξαναδοκιμάσουμε.»

Ο περήφανος πατέρας προέβαλε τις αντιρρήσεις του, αλλά ο Σταθμός είχε καεί στο χυλό και δεν το συζητούσε. Δεν θυμάμαι αν τελικά ο μεγαλοφυής πιτσιρίκος έγινε συμμαθητής του γιου μου ή απέσυραν την εγγραφή του από το οπισθοδρομικό αυτό σχολείο.

Χιόνι

Κι εκεί που παρατηρείς την ελπίδα να ξεθωριάζει κι είσαι έτοιμη να κάνεις σαχλά λογοπαίγνια με την τακτικίστικη επιλογή Παυλόπουλου, μαθαίνεις πως ένας άνθρωπος -από αυτούς της δικιάς σου καθημερινότητας- πέθανε χτες το βράδυ.

Κι όλα μοιάζουν ξαφνικά με χιόνι. Ομοιόμορφα, άσπρα, καλυμμένα. Σβησμένα κάτω απ’ το εκτυφλωτικό λευκό.

Ναι, την περιμέναμε. Ναι είχε χρόνια που το πάλευε. Μόλις πριν μερικές βδομάδες, την είδαμε που γελούσε τόσο απλόχερα –κι ας είχε χάσει 20 κιλά σε λίγους μήνες- που έλεγες, δεν μπορεί, θα τη σεβαστεί ο Χάρος αυτή τη δύναμη. Κι ας κρεμόταν στις άκρες εκείνης της χαράς μια καλά δουλεμένη συνθηκολόγηση.

Όχι, όμως. Επέμενες να παραβλέπεις τα σημάδια. Όταν πολεμούν οι άλλοι, θέλεις πάντα να βαστήξουν περισσότερο. Τους θέλεις δυνατούς κι αήττητους. Πρότυπα για να θαυμάζεις. Γίγαντες ασύγκριτους να δικαιολογούν τη δική σου παραίτηση. Αρνείσαι να τους αφήσεις να φύγουν. Όχι τους μεγάλους, τους σπάνιους με πείσμα και όραμα.

(Ούτε κι αυτούς που αγαπάς όμως, γιατί κι η αγάπη ψηλώνει τους ανθρώπους.)

Δεν θες η ερημιά να μεγαλώσει. Να γίνει μεταδοτικότερη.

Για μια φορά όμως, ας μην κοιτάξω μόνο το δικό μου κόσμο.

Ας σε αφήσω να πας στο καλό. Όπου κι αν είναι ή δεν είναι αυτό.

Να είσαι εκεί

Όμορφα, χαρούμενα παιδιά, με υψωμένες γροθιές τραγουδούν Bella Ciao.

Αν έμεινες σπίτι, είναι κλισέ. Δίπλα τους, δονήθηκες απ’ τον παλμό.

Αν παρατηρείς τους ανθρώπους της κάθε μέρας, θα γκώσεις απ’ την ομαδική κατάθλιψη. Αν σκέφτεσαι τα δικά σου, ο δρόμος θα κυλήσει κάτω απ’ τα πόδια σου.

Αν είχες έρθει στο Σύνταγμα του ‘11, στην ΕΡΤ του ’13, θα είχες δει ωραίους, χαρούμενους ανθρώπους να ελπίζουν, να αισιοδοξούν, να διεκδικούν.

Μέσα απ’ την τηλεόραση, είδες «γύφτους», «αγανακτισμένους» και επέτρεψες στον εαυτό σου να τους λοιδωρήσει.

Αν ήσουν εδώ, θα αποθησαύριζες στιγμές αλώβητες από ήττες και θανάτους.  Σταγόνες  ύπαρξης.

Στο δρόμο η ζωή συναντιέται με τον έρωτα, την αγάπη, τη δημιουργία. Όσα μαρτυρούν πως στο σαρκίο μας κουβαλάμε και μια ψυχή.

Αν μείνεις στο ζάπινγκ, αρκείσαι να σπρώχνεις τους δείκτες του ρολογιού πιο κοντά στο τέλος. Που όσο ήσυχος κι αν είσαι, είναι αναπόδραστο το άτιμο.

Το χταπόδι της ευτυχίας

Είχα ένα δάσκαλο. Πάνε χρόνια απ’ την τελευταία φορά που τον είδα, αλλά όταν τον φέρνω στο μυαλό, η θύμηση γίνεται ζεστασιά. Και δεν κρυώνει όσος καιρός αν έχει περάσει.
Το επιβλητικά καραφλό του κεφάλι έστεκε σαν παράταιρο λαμπατέρ στο λιγνό σώμα. Ο δάσκαλος χαμογελούσε, ακόμα κι όταν ήταν σοβαρός. Με τα μάτια. Δεν είχε χαϊδεμένους μαθητές γιατί μας θεωρούσε όλους τόσο ξεχωριστούς που το 'χαμε πιστέψει κι οι ίδιοι. Όταν μιλούσε, οι ώρες δεν μέτραγαν. Λες κι είχε δικό του όλο το χρόνο του κόσμου. Δεν έδειχνε ποτέ βιαστικός. Δεν αγχωνόταν και δεν μας άγχωνε.

Όπως μάγευε το χρόνο, παράσερνε κι εμάς με πράγματα καινούρια, με αλήθεια ως και στην εκφορά του λόγου, στην κάθε διαλεγμένη λέξη, στα νοήματα. Τα θέματά του ξετύλιγαν κουβάρια αφορμών.  Ήταν ο κηπουρός των αποριών και των αναζητήσεών μας.

Πέρα από τη διδακτική ύλη, εξέθετε τις προσωπικές του απόψεις. Γιατί ο δάσκαλος σκεπτόμενων μαθητών οφείλει να είναι και να φαίνεται σκεπτόμενος άνθρωπος. Μια τέτοια δικιά του σκέψη ήταν και το "χταπόδι της ευτυχίας". 

Από κόσμο σε κόσμο

Υπερήρωας φωτογραφημένος απ' το Λεωνίδα

Βγαίνω στο δρόμο για τη μαμά. Χειροτέρεψε πολύ αυτές τις μέρες. Δυσκολεύομαι να την ταΐσω. Εκείνη, μόνο με κοιτάζει. Το φοβάμαι λίγο το βλέμμα της άλλης όχθης, το βλέμμα των άστεγων, των ζητιάνων, των αδέσποτων, των πλασμάτων του πλανήτη της απόγνωσης. Μ' αγριεύουν τα μάτια των πρώην γήινων που με αναζητούν.

Θέλω να παραμείνω στα οικεία, αλλά δεν είμαι και σίγουρη.  Εμείς, λέει (βρείτε το υποκείμενο του ρήματος), είμαστε οι κάτοικοι του πραγματικού κόσμου. (Του ποιου;)

Για κάποιους, η πραγματικότητα ταυτίζεται με τον κόσμο των αγορών, του ρεαλισμού και της ελεύθερης οικονομίας. 

Για άλλους πάλι, είναι απλώς άνοιξη. Τουλάχιστον, μέχρι ν’ αλλάξει ο καιρός. 

Περιπλανιέμαι ανάμεσα στον κόσμο της μαμάς, του ρεαλισμού και των ανθισμένων αυλών, εκτελώντας αιφνιδιαστικές επισκέψεις. Τις καταδύσεις των ερωτοχτυπημένων, τις έχω αφήσει κάτι χρόνια πίσω, αλλά τα σπλατς απ΄ τις βουτιές των άλλων, με νοτίζουν ακόμα.

Και καθώς αναπολώ την απελπισία του έρωτα και τις μισόκλειστες αναμνήσεις, χάνω το δρόμο. Δεν οδηγώ πια στη μαμά. Έστριψα αλλού. Διστάζω να το βαφτίσω λάθος, μεγάλη κουβέντα το λάθος και το σωστό. Συνεχίζω να οδηγώ ανάμεσα σε οδούς χιλιοπατημένες, που τις παρατηρώ όμως τώρα, λες και τις πρωτοβλέπω. Ούτε τους κήπους είχα προσέξει ούτε τα λουλούδια τους. Κάτι λίγο με σκουντούσαν οι μοσχοβολιές της πασχαλιάς, αλλά βλέπεις, βιαζόμουν πάντα. Αγκάθια, κοψίματα, χρώματα, τσουκνίδες, μολόχες, πόνοι και γιατρειές, όλα δίπλα-δίπλα. Η πραγματικότητα της άνοιξης είναι γιορτή. Για τον κόσμο των αγορών, όσα βλέπουν αυτή τη στιγμή τα μάτια μου, έχουν εξοριστεί στο γκέτο των ασήμαντων. Οι εποχές αντικαταστάθηκαν από λευκό θόρυβο με μια πράξη νομοθετικού περιεχόμενου που κανείς δεν διάβασε. Κοίτα να δεις τώρα. Χωρίς αλλαγές περνάει ο χρόνος και στον κόσμο της μαμάς. Εκεί το πραξικόπημα το διέπραξε η άνοια. Όπως και να ‘χει, τα ερωτικά γκρεμοτσακίσματα βρέθηκαν εκτός νόμου εδώ κι εκτός μνήμης εκεί. Γι αυτό κι αποτελούν πράξη αντίστασης απέναντι στη βαρβαρότητα της σαφήνειας και των κοφτερών προτάσεων. Ταυτόχρονα όμως, οι περιφρονημένες από τους τεχνοκράτες ευαισθησίες, αντιμιλούν στη λησμονιά και στο θάνατο. Άμα χάνεις το δρόμο σου, καταλήγεις να σκέφτεσαι πως η κοινή λογική κι η άνοια συμμαχούν ενάντια στην άνοιξη, που τις έχει γραμμένες αμφότερες.

Παραλίγο μετανάστης

Η ευκαιρία ήταν καλή. Η δουλειά, φυσική εξέλιξη όσων κάνω χρόνια τώρα. Ο μισθός πολλές φορές μεγαλύτερος από τη συνεχώς συρρικνούμενη αμοιβή μου. Η χώρα συμπαθητική (αλλά όχι η πατρίδα), ο άνθρωποι χαριτωμένοι κι ευγενικοί (αλλά όχι οι φίλοι μου). Οι κολλητοί ενθουσιάστηκαν με την προοπτική:

-          θα ‘χουμε ένα σπίτι να μένουμε στις Βρυξέλλες, είπαν χαρούμενα.

-          Είναι ότι καλύτερο για σένα. Once in a life time.

Και να μαι στο κέντρο της Ευρ. Ένωσης.
Η συνέντευξη δεν πήγε καλά. Όχι γιατί δεν μπορούσε, αλλά δεν έμεινα ευχαριστημένη από τις απαντήσεις μου. Στη θέση των εξεταστών, δεν θα με προσλάμβανα. Έλλειψη ενθουσιασμού, γενικόλογες θέσεις, μέτρια μελέτη των στόχων του πρότζεκτ.
Φεύγοντας από το υπερμοντέρνο κτίριο, κράταγα απ’ το χεράκι κι ένα γκρινιάρικο αίσθημα ήττας. Με μάλωνα για την προχειρότητα της προετοιμασίας που καθόλου δεν μου ταιριάζει.

Aς υπερβάλλουμε με τους ζωντανούς

Αν σκιτσάριζα τον Μ., θα έφτιαχνα έναν τετράγωνο, κοκάλινο σκελετό γυαλιών κι ένα χαμόγελο. Χαμόγελο της γάτας Tσέσαϊρ. Νάτο που αιωρείται σαν ξαπλωτό φεγγάρι, πάνω απ' τα κεφάλια των πενθούντων. Μας κάνει πλάκα το χαμόγελο-σύντροφος. Ακόμα κι όταν το αμαξίδιο δεν αρκούσε, τότε που ο πόνος καθόταν σε κάθε νευρικό κύτταρο, το χαμόγελο επέμενε -απείραχτο απ τη σκλήρυνση, πιο πιστό κι απ' την Πηνελόπη. Γι αυτό δεν ήθελα να πλησιάσω το φέρετρο για κείνον τον τελευταίο ασπασμό.
Χωρίς γυαλιά, χωρίς χαμόγελο, πώς να τον γνωρίσω; Ο ασπασμός είναι για τους ζωντανούς λέω. Τι να τα κάνουν τα φιλιά και τους επικήδειους οι πεθαμένοι;
Αλήθεια, αν έχεις τόσο θερμά λόγια να πεις για κάποιον, πες τα στον ίδιο. Όσο ακούει. Για όσο θα πιάσουν τόπο. Πρόλαβε. Υπερέβαλε, ναι. Αλλά να υπερβάλλεις έγκαιρα. Αγαπάω τις υπερβολές. Ξεχειλίζουν αγάπη.
Αλλά δεν είναι οι επικήδειοι που με αποτελειώνουν. Είναι οι ζωντανοί γονείς. Αυτούς δεν μπορώ να κοιτάξω στα μάτια. Αυτή την αχώνευτη αδικία που τους στραγγαλίζει, είναι που δεν αντέχω. Το γιατί τους με διαλύει.
Ποιον ρωτάνε;
Απευθύνονται σ' αυτόν τον τύπο με τον οποίο κανείς δεν θέλει να έχει πολλά-πολλά. Είναι απο κείνους τους πολλά βαρείς που ανασηκώνουν το φρύδι και σε εκτελούν. Όχι μεταφορικά. Στ' αλήθεια.
Καλό είναι να περνάς απαρατήρητος δίπλα του.Να μην τον προκαλείς. 
Μπορεί στο γιατί, να γυρίσει να σε κοιτάξει.
Ακόμα χειρότερα.
Μπορεί να σ' απαντήσει. Κι όσο απερίγραπτος κι αν είναι ο πόνος της απώλειας ενός παιδιού, η απόκρισή του μπορεί να είναι χειρότερη. Έχει μια σοφία αιώνων ο αχρείος. Ποιος ξέρει ποια σκοτεινή γωνιά σου θα φωτίσει.
Ας τον ξεχάσουμε λοιπόν για λίγο. Ας υποκριθούμε πως δεν περιπολεί στα μέρη μας. Όχι ακόμα.Πως δεν σκέφτεται να μας κόψει κλήση.

Αναζητώντας γιατρικά -φαρμάκια της λησμονιάς- πήγα στο γυμναστήριο. Ενδορφίνες. Xρειαζόμουν ενδορφίνες. Ή μια σφυριά στο κεφάλι. Απ' το σφυρί, προτίμησα τους κοιλιακούς. Εκεί λοιπόν, που ξαπλωμένη στο στρώμα, διπλώνομαι και κάπως χαλαρώνουν τα ηλεκτρικά σήματα και οι εκρήξεις των νευρώνων, εκεί που καλωσορίζω το πρώτο χασμουρητό, στέκεται μπροστά μου ένας πανέμορφος άντρας. Μπορεί και να μην είναι στ' αλήθεια τόσο ωραίος, μα τώρα, αυτή τη μικρή στιγμή, φωτίζεται όπως πρέπει, φοράει ότι ταιριάζει, έχει το ύφος που είναι ιδανικά ανυποψίαστο.
Καθώς ακούει αυτό:

...αρχίζει να κάνει ασκήσεις. Χέρια, πόδια, μέση, ρυθμός. Χοροπηδάει, χορεύει, ξορκίζει,  πάλλεται, λευτερώνει. Όσο κρατάει το τραγούδι, γίνεται ο βαρκάρης της επιστροφής.
Χαμογελάω.
Σαν να τον βλέπω να υψώνει το μεσαίο και περιποιημένο του δάχτυλο στα μούτρα του μεγάλου αρπακτικού.  

Tι μένει;

Γεννιέσαι ανήξερος.

Αρχίζεις τα μαθήματα. Αναπνέεις, τρως. Εστιάζεις, αναγνωρίζεις, χαμογελάς. Στέκεσαι όρθιος. Ή μήπως να μπουσουλήσεις; Περπατάς, ισορροπείς, μιλάς, ελέγχεις τις βασικές σου ανάγκες.

Εκπαιδεύεσαι στον πόνο. Απλές δερματικές αμυχές μοιάζουν να πονάνε αφόρητα στην αρχή. Αντέχεις όμως, υπομένεις, κρατάς την ανάσα. Βαστιέσαι.

Ανήκουστο, μα δεν είσαι το κέντρο του κόσμου. Δεν πλέκονται σενάρια γύρω από την ύπαρξη, την εξόντωση ή την αποθέωσή σου. Είσαι τόσο σημαντικός, όσο καταφέρνεις εσύ να πιστέψεις.

Μαθαίνεις  την σκληρότητα των άλλων. Ανακαλύπτεις τη δική σου σκληράδα. Πληγώνεις όσους σε παίρνει. Πληγώνεσαι απ όσους λαχταράς. Τρομάζεις. Υπάρχει και χειρότερος φόβος. Η απώλεια. Οι απώλειες. Μέχρι κι ο θάνατος  ο ίδιος. Ακόμα και των αγαπημένων. Ο θάνατος μπορεί να αφορά κι εσένα; Ο φόβος εισβάλει αγκαλιά με το χάρο. Άλλοτε ντύνεται άγχος, άλλοτε ανασφάλεια, αρρώστια, φτώχεια, αποτυχία, χ-φοβία, μα από κάτω είναι πάντα ο ίδιος σκελετός.

Νοιάζεσαι άλλους. Τα θαλασσώνεις. Μαθαίνεις τη συγγνώμη. Μαθαίνεις πως η συγγνώμη δεν αρκεί. Σκέφτεσαι θεραπείες. Σπανίως πετυχαίνεις. Εκτός κι αν προσπαθήσεις, ξανά και ξανά. Μαθαίνεις να γιατρεύεις. Μαθαίνεις να συγχωρείς. Ακόμα και τον εαυτό σου. Μαθαίνεις να επιλέγεις και ν’ απολαμβάνεις την ομορφιά. Μαθαίνεις να κρατάς μακριά τους κακούς και τους χλιαρούς. (μαθαίνεις;)

Και μετά έρχεται η άνοια (ή η αρρώστια).

 Χάνεις τα κλειδιά σου. (ή ένα κομμάτι του κορμιού σου). Ξεχνάς τι έφαγες. Αν έφαγες, ποιος σε ταΐζει, ποιος σε νοιάζεται, τι σου είναι.

Οι φόβοι πετάνε τα κοστούμια και σκελετοί σου ορμούν από κελάρια ανήκουστα.

Δεν αναγνωρίζεις τα χτυπήματα. Βλέπεις εχθρούς. Μόνο σκελετούς. Πληγώνεις όσους σε παίρνει. Σε πονάνε όσοι λαχταράς.

Ο πόνος χειροτερεύει. Δεν αντέχεις. Ξεχνάς την υπομονή.

Οι ανάγκες σου γίνονται ανεξέλεγκτες. Ξεχνάς να μιλάς,

να περπατάς, να τρως. Ξεχνάς ν' ανασάνεις.

Τέλος.

Στο τέλος τι μένει;

Τα χέρια σου είναι άδεια κι ότι κληροδοτείς σ΄όσους κοιτούν δεν είναι παρά μια απάντηση.

Άξιζε τον κόπο;

Αν άξιζε, φεύγεις μ’ ένα χαμόγελο. Μόνο αυτό. Όλο αυτό.

My precious*

Αυτό που δεν είχε καταλάβει ο Φρίντμαν είναι ότι η φύση είναι ισοπεδωτική. Πιο κομμουνιστική κι απ τον Λένιν, πιο μονοκόμματη κι από τον βαρετότερο Κνίτη. Πιο δυνατή, αυτορυθμιζόμενη κι ανεξάρτητη απ' την πιο ελεύθερη αγορά. Αν στρέψεις το βλέμμα στο ηλιοβασίλεμα, το ίδιο θ’ αντικρίσεις απ την πανάκριβη  βεράντα της Καλδέρας, το ίδιο κι αν ανακαθίσεις στον υπνόσακό σου. Καταντά προκλητικό και σκανδαλώδες.

Αλλά βέβαια, δεν τη λες και βαρετή τη δημιουργό μας. Μάλλον χιουμορίστρια. Κάπου χαμογελάει και ίσως και να ξεκαρδίζεται βλέποντας μας να σκοτωνόμαστε –μεταφορικά κι ακριβολογώντας- για μεγαλύτερα αυτοκίνητα, μεγαλύτερα σπίτια, μεγαλύτερα διαμάντια, μεγαλύτερα μερίδια αγοράς, μεγαλύτερα μέλη και μακρύτερα μόρια, την ίδια ώρα που έργα τέχνης σαν αυτό…

… διατίθενται δωρεάν. Έτσι απλά και κατάμουτρα. 

Παίζουν κρυφτό, μας κλείνουν το μάτι, ερωτοτροπούν, βυθίζονται, ημερεύουν κι άμα τύχει μας γκρεμίζουν και μας εξαφανίζουν, αδιαφορώντας τόσο μα τόσο πολύ για το πόσο σπουδαίοι, πλούσιοι, μπαντίρηδες, μίζεροι, όμορφοι, άσχημοι ή σοφοί είμαστε.

Οι φωτογραφίες είναι το Λεωνίδα και τοποθετήθηκαν στη σειρά για ένα αφιέρωμα που δεν έγινε ποτέ.

*(που έλεγε και το ταλαίπωρο το Γκόλουμ στο αντικείμενο του έρωτά του, ένα δαχτυλίδι εξουσίας)

O Ασπιρινάς

dreancom.com

Ένα παραμύθι για καληνύχτα είναι ένα κοτσύφι. Στη ράχη του  κουρνιάζει το πιτσιρίκι σφίγγοντας στη χούφτα ένα μοναδικό εισιτήριο για την ονειροχώρα. Κρατηθείτε απ΄τις φτερούγες (απαλά όμως, ε;). Θα πετάξουμε.

Φοράει λευκή ποδιά, γυαλιά με χρυσό σκελετό, έχει γαλάζια  -λίγο χαζά- μάτια, μια συμπαθητική καραφλίτσα και κόκκινα μωρουδιακά μάγουλα. Είναι κάπου στα -άντα –κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πόσο- και είναι ο γιατρός του χωριού. Όλη τη μέρα κάθεται στο γραφείο του και φτιάχνει σαΐτες. Κι ενώ έχει καταναλώσει τόνους χαρτί προκαλώντας τη μήνη των οικολόγων, δεν έχει καταφέρει να πετύχει το στόχο του, δηλαδή τον οφθαλμιατρικό πίνακα που κρέμεται πίσω απ ΄την πόρτα. Τα ξέρω αυτά, γιατί έχω ρωτήσει το δημιουργό του. Τον μπαμπά μου δηλαδή.

Ιστορίες Διαφθοράς και Δικαιοσύνης

-

- Δεν υπάρχει άλλος τρόπος! Μόνο με τη βοήθεια της Ευρώπης και του ΔΝΤ, θα επιβιώσουμε. Κανείς άλλος δεν μας δανείζει! Κι εμείς δεν παράγουμε τίποτα! Τα μέτρα είναι αναγκαία και έρχονται χειρότερα. Πρέπει όμως να τ’ αποδεχθούμε. Είναι η μόνη λύση για να μην κοπούν εντελώς μισθοί και συντάξεις. Με το να διαδηλώνεις στο Σύνταγμα με τους φασίστες που φωνάζουν «και Α και Ο-Πάρτε το μνημόνιο και φύγετε από ΄δω», ρίχνεις το επίπεδό σου. Και το δικό μου επίπεδο, γιατί είσαι φίλη μου. Και με ποιους είσαι δηλαδή; Μ’ αυτούς που δεν έχουν τίποτα ρεαλιστικό να προτείνουν; Αυτούς που υποστηρίζουν βολεμένους δημοσίους υπαλλήλους και διεφθαρμένους επαγγελματίες; Μην τρελαθούμε κιόλας! Αυτοί που πλήττονται, δικαίως τα παθαίνουν! Καλά που ήρθε η τρόικα να μας δείξει τι έπρεπε να είχαμε κάνει μόνοι μας τόσο καιρό.

Εδώ ο φίλος μου ο Κώστας ξεκινούσε τις ιστορίες και τ’ ανέκδοτα της σαπίλας. Για τους συνδικαλιστές, τους ταξιτζήδες, τους γιατρούς, τους χαλυβουργούς, τους πολεοδόμους, τους εφοριακούς,  τους καθηγητές, για σένα, για μένα, για τον Χαζηπετρή, για όλους μας ήξερε πράγματα. Όλα τα ράμματα της γούνας μας. Και για τους πολιτικούς ήξερε και για τους μεγαλοεργολάβους, αλλά εντάξει. Γι αυτούς δεν μιλούσε πολύ. Αν του ανέφερες κάποιο περιστατικό, θα συμφωνούσε μαζί σου, αλλά δεν το έκανε μεγάλο θέμα. Δεν ήταν αυτοί οι λίγοι το πρόβλημά μας. Εμείς οι πολλοί διαμορφώναμε το χαρακτήρα της χώρας. Και το εκλογικό αποτέλεσμα. Ο Κώστας χειριζόταν θαυμάσια το λόγο. Ποιητής βλέπεις. Εξαιρετικός ντοκυμαντερίστας επίσης και δραστήριος δημοσιογράφος. Καλλιτέχνης, δημιουργός κι ελιτιστής.

Κόκκινο

Αμέτρητοι οι τρόποι να κοιτάξεις τον κόσμο. Από μακριά, από κοντά. Ματιές σε σημείο ιδιαίτερο εστιασμένες, ανεστίαστες, θολές, πολύπλοκες, φαντασιακές, χαμένες.

Υπνοβάτες

Χθες το βράδυ συναντηθήκαμε μ’ ένα φίλο που γύρισε για λίγο απ’ τη Μαδρίτη. Ήπιαμε ανεπιφύλακτα και γελάσαμε με κάθε επιφύλαξη. Είναι που η χαρά ανεβαίνει στο στήθος τοίχο-τοίχο. Ούτε η ίδια ξέρει πώς θα φτάσει. Θα είναι ακόμα χαρά όταν καθίσει στα χείλη ή θα μεταλλαχθεί σε γκρίνια κι ειρωνεία;

Θυμήθηκα όμως. Ταξίδια, εικόνες, εποχές όπου τα όνειρα επιτρέπονταν.

Γυρνώντας με τ’ αμάξι, σταματήσαμε γιατί ο δρόμος ήταν μπλοκαρισμένος. Ένα αυτοκίνητο είχε φρενάρει κάθετα στη ροή και μπροστά απ’ τις κοκαλωμένες ρόδες διακρίνονταν δυο ξαπλωμένα πόδια. Μπλουτζίν και μπότες. Πιο πίσω μια πεταμένη μηχανή. Κόσμος να κοιτάει με θλίψη κι αρρωστημένη περιέργεια. Η θλίψη κρατάει το κεφάλι πιο πίσω, η ανθρωποφαγία τραβάει το μισό κορμί μπροστά. Κι έτσι τα σώματα στραβώνουν σε μια δαιμονισμένη λόρδωση. Ούτε πλησιάζεις να βοηθήσεις, ούτε αποχωρείς να δώσεις αέρα στο θύμα. Το κεφάλι του χτυπημένου κρύβεται πίσω απ' την καρότσα. Θα μπορούσε να είναι ένας από μας. Που είναι. Μόνο που σήμερα είναι αυτός. Κι εμείς μόνο παρακολουθούμε χωρίς να βοηθάμε. Παγωμένοι σε στάσεις αφύσικες, περιμένουμε τη σειρά μας. Να ξαπλώσουμε δίπλα στις ρόδες, να λαχταρήσουμε μόνοι ή αν είμαστε τυχεροί με κάποιον να μας παραστέκει στ’ αλήθεια. Να λιώσει μαζί μας, να δώσει ίσως ένα κομμάτι της ζωής του για να μας σηκώσει.

Μα όρθιοι ή ξαπλωμένοι, είμαστε στ’ αλήθεια ζωντανοί αν έχουμε πάψει να ονειρευόμαστε; Αν δεν σχεδιάζουμε νέα ταξίδια, αν κάθε μέρα βεβαιωνόμαστε πως μ΄όλη μας την αγάπη μεγαλώνουμε μετανάστες, αν μας απασχολεί μόνο το πώς θα συρρικνωθούμε αθόρυβα, τότε τι είμαστε;

Κόσμοι

Ο κόσμος όπως θα ήθελα να είναι

Την Παρασκευή το βράδυ, συναντηθήκαμε στα Εξάρχεια, με φίλες απ' το τουήτερ. Με τις περισσότερες δεν γνωριζόμαστε εκτός δικτύου. Πέρα από την έκπληξη, την αρχική αμηχανία που σύντομα ξεπεράσαμε, τα γέλια, το θυμό, τη συγκίνηση, την ένταση της κουβέντας και το γεγονός πως χωριστήκαμε σαν πραγματικές και όχι διαδικτυακές φίλες, αυτό που κατακάθισε στο μυαλό του σύννεφου, ήταν ο χώρος. Το Κονσερβοκούτι αυτοπεριγράφεται ως μεζεδοπωλείο-κολεκτίβα.Σερβίρουν, μαγειρεύουν και διαλέγουν μουσική, εμβληματικές-για τα δικά μου μάτια- περσόνες του τουήτερ. Πειραματίζονται, μαθαίνουν, ρωτούν με το πάθος πλατωνικού Ερασιτέχνη.  Γύρω μας γελαστές παρέες, από ανθρώπους που ποτέ δεν είχα συναντήσει, μα ήταν όλοι γνωστοί. Είχα διαβάσει τα λόγια τους, τα είχα επικροτήσει, είχα διαφωνήσει, είχα μιλήσει, είχα χαμογελάσει, είχα συμπορευτεί μαζί τους σε ηλεκτρονικούς δρόμους. Τώρα τρώγαμε δίπλα-δίπλα και χαζεύαμε ο ένας τον άλλο. Σαν σε οικογενειακό τραπέζι με συγγενείς χαρισματικούς. Διαλεγμένους έναν-έναν να σου πηγαίνουν. Μια ουτοπία ψηλοτάβανη, απτή και παρούσα.

Ολόφρεσκο 2013

Τι χαρά όταν απ’ τις πρώτες σελίδες, καταλαβαίνεις πως κρατάς στα χέρια σου ένα βιβλίο που θα σε ταξιδέψει, θα σε μπλέξει στα γαϊτανάκια των λέξεων και των σκέψεων.
Τι απόλαυση όταν η πρώτη μπουκιά υπόσχεται ένα δείπνο πλήρες γευστικών εκρήξεων.
Τι ευπρόσδεκτη η ζαλάδα του χορού με φίλους κι αγνώστους, ωραίους ανθρώπους.
Τι προσμονή, όταν απ’ τα πρώτα λεπτά καταλαβαίνεις πως θα την λατρέψεις την ταινία.
Κι όταν γνωρίζεις άνθρωπο που μιλάει και κρέμεσαι απ’ τα χείλη σου. Κι ας μην είναι γραφτό να γίνετε φίλοι. Δικές της διαδρομές ακολουθεί η φιλία. Η συζήτηση τώρα, όμως, θα σε φέρει στ’ ανάκλιντρα αρχαίου Συμποσίου.
Κι όταν βλέπεις πως εκείνος(-η) ανταποδίδει το θερμό σου βλέμμα κι έπειτα το πρώτο φιλί στέλνει ηλεκτρικά μηνύματα ως τ’ ακροδάκτυλά σου.

Σαν καλό βιβλίο, σαν ζουμερή μπριζόλα, σαν αριστουργηματική ταινία, σαν ενδιαφέρων άνθρωπος, σαν απογειωτικός χορός, σαν φρέσκος έρωτας.
Σαν όλα αυτά να είναι η χρονιά μας.
(Σσσσσσς... Μην λες δεν γίνεται!)

Αποχαιρετισμοί

Να αποχαιρετήσω ή ν’ αγκαλιάσω; Η χρονιά αποχωρεί με διλήμματα.  Για την καινούρια βλέπουμε.

Μα πώς να μην αποχαιρετήσω το φίλο μας τον Αποστόλη; Πώς να μην χαιρετήσω το θείο που λαχταρούσε ένα κοριτσάκι κι όταν ήμουν πιτσιρίκα σκάρωνε για ώρες κοτσιδάκια στα μαλλιά μου; Και μην κοιτάς που τώρα τα ισιώνω, τότε ήταν ολόσγουρα κι αυτά δεν ήταν κοτσιδάκια, κερατάκια ήταν, όπως άλλωστε ταίριαζαν στο διαολάκι που ήμουν και διακαώς αγωνίζομαι να παραμείνω. Πήξαμε στους αποχαιρετισμούς αγαπημένων μπαμπάδων, αγαπημένων μουσικών, καλλιτεχνών –κάτι σαν γονείς, σαν φίλοι κι αυτοί. Λες και στριμώχτηκαν τόσοι καλοί στην έξοδο. Λες και δεν θέλανε να μοιραστούν μαζί μας το βάρος της χρονιάς που έφευγε ή την ντροπή της επόμενης.

Σε αποχαιρετιστήριο εξελίχθηκε το ποστάκι. Αποφάσισε μόνο του καθ’ οδόν. Άλλη μια απόδειξη πως για να πάρεις αποφάσεις –σωστές ή λάθος, δεν έχει τόση σημασία, όλα έτσι κι αλλιώς κοιτάνε κι απ’ τις δυο πλευρές- πρέπει να ξεκινήσεις. Πρέπει να βγεις στην οδό, στο δρόμο.

Καλά ξεκινήματα λοιπόν.

Κύμα

Στάθηκε και περίμενε. Ήταν ένα τριγωνικό κύμα στο ύψος του βουνού. Μια υδάτινη πυραμίδα που επιθεωρούσε την ονειρική μου παραλία. Ακίνητο για λίγο. Έτσι για τους τύπους. Το ήξερα κι εγώ –κι ας κοιμόμουν- κι ο υπόλοιπος κόσμος στην ακρογιαλιά που έβλεπε το ίδιο όνειρο με μένα, πως το κύμα θα έσκαγε πάνω μας.  Το ξέραμε όλοι, πως μας άφηνε λίγο χρόνο, να το θαυμάσουμε, να μας κόψει την ανάσα με το τεράστιο κορμί του. Απολάμβανε τον τρόμο μας. Λιγωνόταν από τη θεϊκή του μεταμόρφωση. Μεθούσε με τη δύναμή του.

Θα έπεφτε, αλλά όχι το ίδιο πάνω σε όλους. Όσοι βρίσκονταν στη μέση της ορμής του, κάτω απ’ την κορφή του, ήταν ολότελα χαμένοι. Όσοι βρίσκονταν στα άκρα, θα  τη γλίτωναν πλατσουρίζοντας στα ρηχά. Δεν επρόκειτο για ένα κύμα οριζόντιο. Άλλους θα τους εξαφάνιζε τελείως κι άλλους, ελάχιστα θα τους άγγιζε.

Επειδή το κύμα είχε αποκτήσει δική του υπόσταση, έδειχνε μια στοιχειώδη διακριτικότητα. Μας άφηνε χρόνο να μετακινηθούμε, να σκεφτούμε, ν’ αντιδράσουμε. Μας γλεντούσε.

Είναι περίεργο που οι περισσότεροι αποφασίσαμε να παγώσουμε στη θέση που βρισκόμασταν.

Δάκρυα

Πήγαινα Τρίτη γυμνασίου όταν ήρθε στο σχολείο καινούρια Γυμνασιάρχης. Η πρώτη γυναίκα σε θέση διευθυντική,  που γνωρίζαμε. Μεσήλικη, ψηλή, ξανθή, ανάσαινε περηφάνια και ξεφυσούσε αυτοπεποίθηση.  Φιλόλογος ήταν, αλλά περισσότερο κι από τ’ αρχαία, μας μιλούσε για ευθύνη, σοβαρότητα, αξιοπρέπεια, φεμινισμό.  Ήλιος μας φαινότανε και κρεμόμαστε όλα τα κορίτσια απ’ τα χείλη  της. Θέλαμε να της μοιάσουμε.

Μια μέρα, διασταυρώθηκε με μια μαθήτρια που έκλαιγε. Και μία άλλη και μία τρίτη. Δεν θυμάμαι το λόγο των αναφιλητών. Κακοί βαθμοί;  Τους κακομίλησε κάποιος καθηγητής/συμμαθητής/φίλος; Κάτι  απ΄ όλα αυτά. Σημασία έχει η διάλεξη που μας έδωσε στη συνέχεια. Μάζεψε εμάς τα κορίτσια και μας ανέλυσε πόσο εκβιαστικό, εξευτελιστικό, πόσο ενοχλητικό για τους άλλους, πόσο μεγάλο πλήγμα για την αξιοπρέπειά μας και την εικόνα της γυναίκας γενικότερα, είναι να λιώνουμε στα δάκρυα μπροστά στον κόσμο. Μας είπε πως τα κόκκινα μάτια, οι μυξιασμένες μύτες, η συγκινησιακή φόρτιση συνιστούν θέαμα αντιαισθητικό. Προσβλητικό. Μας μίλησε για την ισότιμη σχέση με το σύζυγό της. Το θαυμασμό που ένιωθαν ο ένας για τον άλλο. Θαυμασμό που δεν αποσπάστηκε βιαίως ούτε κερδήθηκε από περιττές υγρασίες Είπε πολλά. Τα είπε με παγερή αυστηρότητα. Σαν κρυοπηξία τα λόγια της για μένα την κλαψιάρα.