Πέμπτη, 28 Δεκεμβρίου 2017

Περαστικοί

Έτυχε κι αυτές τις μέρες που ήμασταν όλοι μαζί, κόλλησαν τ’ αγόρια ίωση. Πρώτα ο μικρός, μετά ο καλός μου, στο τέλος ο όμορφος, ένας-ένας, με γκούχου-γκούχου και πυρετό, ήρθαν και χουχούλιασαν στον καναπέ, κουρασμένοι, μισό-έως πλήρως κοιμισμένοι.
Επιτέλους! Είχα το τηλεκοντρόλ στα χέρια μου κι ερήμην αντιδράσεων, το δικαίωμα να διαλέξω ταινία χωρίς διαπραγμάτευση με τους θεσμούς! Αχά!
Ξεκίνησα να ψάχνω τις βραβευμένες με όσκαρ. Με εντυπωσίασα λίγο, τις έχω δει όλες. Αναρωτήθηκα αν κάποια από αυτές λαχταρούσα να την ξαναδώ. Και να που η συγκεκριμένη έκανε μπλινκ-μπλινκ.



Κι έτσι, 32 χρόνια μετά, νάμαι να βλέπω το «Πέρα από την Αφρική» μόλις για δεύτερη φορά, που τόσα χρόνια μετά, λογίζεται και σαν πρώτη φορά. Θυμάμαι πως τότε το έργο αυτό το ’χα λατρέψει. Το  ΄χα δει σε έναν κινηματογράφο που νόμιζα πως είχε πια πεθάνει, στο Τριανόν, όμως όχι, υπάρχει ακόμα. Τι καλά που άλλη μια βεβαιότητα διαψεύστηκε!
Το ερώτημα τώρα ήταν: είχε δίκιο άραγε η πιτσιρίκα που ήμουν; Κι αν ήταν από αυτές τις ταινίες που κακογερνάνε;

Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

Ψυχή και Σώμα


Δύο ελάφια, ένα αρσενικό κι ένα θηλυκό, σε ένα χιονισμένο δάσος, κι η κάμερα από το αμόλυντο κατάλευκο τοπίο μας μεταφέρει στον αποστειρωμένο χώρο ενός σύγχρονου σφαγείου· οι αγελάδες και τα μοσχάρια μπροστά σε μοντέρνες λαιμητόμους, είναι ανώδυνος ο θάνατος; Με έναν ελιγμό και σαφήνεια η σκηνοθέτιδα Enyedi Ildikó, μας θέτει και τους πρώτους προβληματισμούς, εξαντλείται η τρυφερότητα για τα ελεύθερα ελάφια μπροστά στη γραμμή παραγωγής του κρέατος-συστατικό της διατροφής μας; Δεν μένει εκεί όμως, ένα πλέγμα ανθρωπίνων σχέσεων εντός κι εκτός του χώρου του σφαγείου, έρχεται να μας καθηλώσει για ένα δίωρο, ενώ σε κάθε στιγμή φωτίζονται οι απαραίτητες πτυχές του δικού της σεναρίου. Πρόκειται για την ιστορία ενός μοναχικού άνδρα και μιας απροσπέλαστης γυναίκας που βρίσκονται κάθε βράδυ κι ερήμην τους, στην αρχή, σε ένα όνειρο που μοιράζονται κοινό. Γύρω από την πρωτότυπη ιδέα, ο έρωτας κι ο ερωτισμός, ένα αστυνομικό περιστατικό, οι λεπτές ισορροπίες, η ψυχ-ανάλυση, η αναζήτηση της αξιοπρέπειας, θα στήσουν ένα γαϊτανάκι εξελίξεων, με τα χειρουργικής ακρίβειας πλάνα, είτε πρόκειται για το σφαγείο, είτε πρόκειται για τους ανθρώπους του εργοστασίου, είτε πρόκειται για τους πρωταγωνιστές που καταλαμβάνουν σιγά-σιγά την κινηματογραφική αφήγηση.
Ο παραπληγικός κι αποτραβηγμένος από τη δράση CEO του σφαγείου θα συναντήσει-πρώτα με το βλέμμα-την καινούργια διευθύντρια Ποιοτικού ελέγχου, που θα παλέψει με το αυτιστικό σύνδρομό της-Asperger; για να τον κερδίσει, αφού καταφέρει να ερωτευτεί με τον τρόπο που οι εμείς οι 'κανονικοί' ερωτευόμαστε. Οι άνθρωποι με ιδιαιτερότητες προβάλλουν, οι άνθρωποι οι καθημερινοί πλαισιώνουν, και σε λάιτμοτιβ το όνειρο με τα ελάφια, ίσα-ίσα για την ανάγκη του σεναρίου· εμείς ή η μοίρα πλέκει εντέλει τις ιστορίες;
Μια ταινία-ακρόαση των ανθρώπινων ή ζωικών συναισθημάτων και ενστίκτων, μια ταινία για τις ανθρώπινες αδυναμίες και συνήθειες, για τις εργασιακές ισορροπίες και τα καθήκοντα, για τον έρωτα και το θάνατο, όπως τα αντιλαμβάνονται οι δύο 'κοινωνικά' περιθωριακοί.
Μπορούν δυο άνθρωποι να συναντιούνται μέσα από/στα όνειρά τους; μπορούν δύο άνθρωποι να βλέπουν το ίδιο όνειρο; μπορούν οι άνθρωποι να μοιράζονται ένα/το ίδιο όνειρο; το ερώτημα μένει αναπάντητο ο θεατής εγκαταλείπει την αίθουσα με μια συγκρατημένη, αλλά γλυκιά αισιοδοξία, ενώ η σκηνοθέτιδα με τις πινελιές μαγικού ρομαντισμού περιθάλπει τις πληγές της σύγχρονης ζωής μας, μοναξιά, απομόνωση, εγκατάλειψη, προβάλλει τους ηθικούς ενδοιασμούς των-οιονεί-προηγμένων κοινωνιών, έχουν ψυχή τα ζώα που τρώμε; και καταφέρνει με σασπένς, σκληρό χιούμορ, απροκάλυπτη ειλικρίνεια και σταγόνες ρομαντισμού, να κορυφώσει ένα δράμα που απέρχεται απροσδόκητα τρυφερά· και το κοινό όνειρο των πρωταγωνιστών να χάνεται από τη στιγμή που αυτό-επιβεβαιώνεται.

Κάτι περισσότερο από μια ταινία για το σώμα και την ψυχή, ο Ουγγρικός κινηματογράφος (μαζί με το Σαούλ και το Λευκό θεό) στα καλύτερά του.

Η Ψυχή και το Σώμα [on Body and Soul, Teströl és lélekröl], κέρδισε την Χρυσή Άρκτο στο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Βερολίνου 2017.



Πέμπτη, 26 Οκτωβρίου 2017

Χριτς-χρατς


Είχα μια φίλη. Πια, δεν μιλάμε. Κολλητές στο σχολείο, στο Πανεπιστήμιο, απ΄ αυτές τις φιλίες που φτάνεις να μην συνεννογιέσαι με λόγια. Αφουγκράζεσαι την ψυχή του άλλου κι επιτρέπεις στο μυαλό να κυκλοφορεί διάφανο. Μαζεύτηκαν κάτι χρόνια, κάτι σκουπιδάκια, κάτι ασήμαντα πλάσματα απ΄αυτά που τρώνε στα σκοτάδια και θεριεύουν. Θόλωσαν οι διαφάνειες και χωρίς να ραγίσουμε γυαλιά, στραβωθήκαμε. Πού είσαι/είμαι; 
Χαθήκαμε.
Βρεθήκαμε ενδιαμέσως.
Προσπαθήσαμε. 
Κοιταχτήκαμε όπως περιεργάζεσαι παλιές φωτογραφίες. Θες γιατί σε κάποια αλλάξαμε ενώ δεν έπρεπε και σε άλλα μείναμε στα ίδια, ενώ θα έπρεπε να αλλάξουμε, θες γιατί τα έπρεπε στέκονταν τώρα σε διαφορετικά κέντρα, ήρθε μια αμηχανία χοντρή σαν θρησκόληπτη θεία και στρογγυλοκάθισε. 
Μας εκτόπισαν τα κωλομέρια της. Απομακρυνθήκαμε όπως οι συμπεθέρες σε συνοικέσιο. Κάναμε πως δεν τη βλέπαμε. Ξετύλιγε η θείτσα καραμελίτσες, χριτς-χρατς, τις πιπίλαγε σλουρπ-μπλουρπ, έφτασε να κάνει τόσο θόρυβο που τα λόγια μας δεν ακούγονταν πια. Είχαμε απωλέσει άλωστε την υπερδύναμη της ανάγνωσης των σκέψεων η μία της άλλης. Πάπαλα.

Παρασκευή, 6 Οκτωβρίου 2017

Λόγω της ημέρας

Η Παρασκευή είναι η μέρα που μετατρέπομαι σε ιδιοφυές κογιότ.

Καταστρώνω σχέδια για την υπόλοιπη μέρα, το απόγευμα, το βράδυ, το Σάββατο, την Κυριακή, την ερχόμενη βδομάδα, τα επόμενα ταξίδια, την κατάκτηση του διαστήματος, το μέλλον της ανθρωπότητας και αν είχα δεδομένα για τη μεταθανάτια ζωή, θα έστηνα ένα σκηνικό για τον παράδεισο ή μια εναλλακτική μορφή κολασμένης προοπτικής, φιλικής στο περιβάλλον και τον άνθρωπο. Εδώ που τα λέμε, ποιος χρειάζεται τα δεδομένα;

Η Παρασκευή είναι το σημείο Α στο διάγραμμα της φυσικής, όπου το σώμα λόγω θέσης, κατέχει τη μέγιστη δυναμική ενέργεια. Μπορεί να τη μετατρέψει σε κίνηση, σε θερμότητα, σε έκρηξη, σε χαρά, σε κατανάλωση ρακής, σε ό,τι γουστάρει – μη ρωτάς - ό,τι θέλει θα κάνει. Αρκεί να μην κοιτάξεις κάτω.

Την Παρασκευή επιστρέφεις στην αήττητη εφηβεία, στα σχέδια του τύπου: όταν μεγαλώσω, θα γίνω αστροναύτισσα. Βλέπεις ήδη τη NASA να σου χαμογελάει. Χωρίς  αν, προϋποθέσεις, πανελλήνιες και άλλες εφιαλτικές διαδικασίες, δείκτες ανεργίας, σκιές αποτυχίας και φόβου.

Τα ατυχήματα της Παρασκευής είναι τα μόνα που γιατρεύονται με ένα πατ-πατ. Γιατί αυτή τη μέρα, τα χέρια των φίλων γίνονται θαυματουργά. Οι δίοδοι της χαράς αστράφτουν, χωρίς εμπόδια και τέλη κυκλοφορίας. Η Παρασκευή είναι ανώδυνος έρωτας.

Αν η Παρασκευή ήταν ενεργό ηφαίστειο, θα ξεχείλιζε διαγράμματα, αναζητήσεις, όνειρα, σχέδια Α, Β και τελικές λύσεις.

Να λοιπόν μια πρόταση τελικής λύσης: